Onderwerp · 1917–1960

Het clubblad De Feijenoorder

Contributie, feestavonden, een clublied van de dames-voetbalsters en de uitslagen via de radio: het clubleven achter het eerste elftal, zoals het clubblad het vastlegde.

Een eigen blaadje

Op 1 juni 1917 verscheen het eerste nummer van het ‘officieel orgaan van de R.V.V. Feijenoord’. Het blad kwam twee keer per maand uit en de redactie zat bij J. D. van Bennekum in de Zwaerdecroonstraat. Voor spelende leden was een abonnement verplicht; het kostte zestig cent per jaar. Het was niet de eerste poging. In mei 1912, toen Feijenoord tot de landelijke bond toetrad, was er ook al een clubblad geweest, maar dat kostte zo veel geld dat het na een jaar werd stopgezet. Pas toen de club zicht had op een eigen terrein, vond het bestuur een eigen blad weer nodig.

Vanaf maart 1928 droeg het blad de naam De Feijenoorder. Met onderbrekingen in de oorlogsjaren verscheen het tot ver na de Tweede Wereldoorlog. Ruim vierhonderd nummers uit de jaren 1917 tot en met 1960 zijn bewaard gebleven en staan in Delpher. Ze vertellen een verhaal dat in de kranten nauwelijks te vinden is: dat van de vereniging achter het eerste elftal.

Van honderd leden naar vierentwintig elftallen

In het voorjaar van 1918 telde Feijenoord ongeveer 120 leden. Na de promotie naar de eerste klasse groeide de club snel. In 1921 waren het er ruim 200, met negen elftallen, en in 1924 al 272, verdeeld over dertien elftallen. Niet iedereen betaalde trouw zijn contributie. In de zomer van 1924 kregen maar liefst 111 leden te horen dat ze geroyeerd zouden worden als ze niet vóór 4 augustus betaalden. Voor werklozen bleef een uitzondering mogelijk; zij konden zich melden bij een commissie.

In de jaren dertig werd Feijenoord een van de grootste verenigingen van Rotterdam. In het seizoen 1931/32 speelden 24 elftallen samen 344 wedstrijden, waarvan er 221 werden gewonnen, met 1.276 doelpunten voor. De club telde toen ruim vierhonderd werkende leden.

Feesten, liederen en dames-voetbalsters

Het clubblad stond vol verslagen van feestavonden. Op 27 maart 1921 werd in het gebouw van ’t Nut het twaalfenhalfjarig bestaan gevierd, met een regie, een potpourri met versjes en een klucht. Het bestuur bedankte achteraf ook ‘de dames-voetbalsters voor hun werkelijk aardig clublied’, in de hoop het nog vaak te horen, ‘zoo noodig van de overdekte tribune’. Damesvoetbal was in die jaren omstreden, en een columnist grapte in juli 1921 dat er bij damesvoetbal ‘veel prikkeldraad’ nodig zou zijn. Wel had de club in de jaren twintig een damesafdeling bij de atletiek.

Feyenoord op de radio

Wie niet mee kon naar een uitwedstrijd, zat in de jaren twintig thuis te wachten op de uitslag. In januari 1928 stond er een gedicht in het clubblad, ‘Radio wel en wee’, over de supporter die om vijf uur aan de luidspreker hing als Vas Dias de uitslagen voorlas. Eerst afdeling I, waar je ‘geen dikke vrinden mee’ was, en dan eindelijk afdeling II. Bij een overwinning danste je door de kamer en stak je ‘per ongeluk de loudspeaker in je mond’ in plaats van je pijp. Bij een nederlaag had de omroeper het natuurlijk mis.

Oorlog en wederopbouw

In juli 1940 meldde het blad het overlijden van het vijftienjarige adspirant-lid C. Bastiaanse, die was omgekomen bij een Engels bombardement op de stad. Over de oorlogsjaren van het eerste elftal lees je meer in Feijenoord in de Tweede Wereldoorlog.

Na de bevrijding groeide de club opnieuw. In oktober 1945 telde Feijenoord ongeveer 1.200 donateurs, verspreid over de hele stad, en met de leden erbij was dat ‘een kleine 2000’. Een jaar later stond de teller op 1.955: 318 werkende leden, 123 juniorleden, 212 adspirant-leden en 1.302 ondersteunende leden. ‘Bijkans tweeduizend Feyenoorders!’, schreef het blad.

Afscheid van oude spelers

In de jaren vijftig schreef redacteur L. A. Heesakker de herdenkingsstukjes over oud-spelers die overleden. Zo herdacht hij in 1953 doelman Frits Dekker van de kampioenselftallen van 1927 en 1928, die dierenarts was geworden, en in 1957 rechtshalf Willem Visser, die met zijn broer Manus aan de atletiekafdeling had gebouwd. In 1958 volgde Piet van Bennekum, ‘de harde werker, de pracht voetballer, die ons mee omhoog heeft gestuwd’.

Leden van verdienste en ereleden

Wie veel voor de club had gedaan, kon door de algemene vergadering tot lid van verdienste worden benoemd. Dat ging niet vanzelf: er was een ruime meerderheid van stemmen voor nodig, en in 1929 haalde Cor van der Velde die net niet, terwijl Kees Pijl wel werd benoemd. Later volgden onder anderen Jan Petterson (1950) en Jan Linssen (1953). Het eerste erelid van Feijenoord werd in 1936 D. G. van Beuningen, een van de mannen achter de bouw van De Kuip. Oud-voorzitters als J. M. Weber en L. van Zandvliet werden erevoorzitter.

In de zomer van 1956 stemden 134 aanwezige leden ermee in dat de R.V. en A.V. Feijenoord voortaan Sportclub Feijenoord zou heten. In september 1956 stond die naam al op de voorkant van het clubblad.

Verhalen per onderwerp

Meer onderwerpen

De beginjaren

1908Wilhelmina en de oprichtingEen zondag in juli, een leren bal en een koffiehuis aan de Persoonshaven: hoe in 1908 op Feijenoord de club begon die later Feyenoord zou heten.Lees het verhaal →1909–1912HFC en CeleritasDrie namen in vier jaar. Hoe Wilhelmina via een afgekeurde clubnaam uitgroeide tot Celeritas, de sterkste ploeg van de Rotterdamsche Voetbalbond.Lees het verhaal →1909–1917Het AfrikaanderpleinAcht jaar lang speelde de club op een plein van de gemeente, waar geen entree mocht worden gevraagd. Tot er in de oorlogsjaren aardappelen moesten groeien.Lees het verhaal →1914–1918Feijenoord in de Eerste WereldoorlogNederland bleef buiten de oorlog, maar het voetbal niet buiten de gevolgen. Mobilisatie, voedselschaarste en geïnterneerde soldaten bepaalden vier jaar lang de zondagen van Feijenoord.Lees het verhaal →1591–1912Waar komt de naam Feijenoord vandaan?Een eilandje in de Maas, een scheepswerf en een arbeiderswijk: de club kreeg in 1912 de naam van de buurt waar alles begon. Maar waar komt die naam zelf vandaan?Lees het verhaal →8 februari 1914Vuil, stenen en sinaasappelschillenEen barricade voor het kleedlokaal, schillen door de ramen en een vlucht naar de overzetboot: een supporter van Fortuna Vlaardingen beschreef in 1914 wat zijn club na een overwinning op het Afrikaanderplein overkwam.Lees het verhaal →1901–1954De Zilveren BalEen zilveren voetbal op ware grootte, elk jaar aan het begin van het seizoen in Rotterdam. Feijenoord won hem acht keer, en mocht de derde bal in 1937 voorgoed houden.Lees het verhaal →

Kromme Zandweg en De Kuip

1917–1937De Kromme ZandwegIn elf weken bouwde een aannemer een compleet sportpark aan de rand van Charlois. Twintig jaar lang was het de thuisbasis van Feijenoord, en het decor van drie landstitels.Lees het verhaal →1917Promotie bij keuzeEen verloren beslissingswedstrijd in Hilversum, een protest dat in hoger beroep werd toegewezen aan een andere club, en toch een plek in de eerste klasse: het rommelige voorjaar van 1917.Lees het verhaal →1921–1922De eerste Feijenoorder in OranjeEen international van Go Ahead die naar Rotterdam verhuisde, een onderzoek van de bond en een ‘ronselaar’ op de achtergrond: het ene seizoen van Gerrit Hulsman bij Feijenoord.Lees het verhaal →9 oktober 1921De eerste KlassiekerTienduizend mensen aan de Kromme Zandweg, een rode kaart voor de Ajax-aanvoerder en een protest dat de uitslag veranderde: zo begon de rivaliteit tussen Feijenoord en Ajax.Lees het verhaal →1928–1933Te klein voor zijn publiekEen tribune die omverwaait, een terrein dat bouwgrond moet worden en drie plannen van de architect van het Olympisch Stadion: hoe Feijenoord uit de Kromme Zandweg groeide.Lees het verhaal →1930De eerste bekerGeen landstitel in 1930, maar wel een prijs die Feijenoord nog nooit had gewonnen: de NVB-beker, na een tocht van zeven wedstrijden en een stadsderby in de finale.Lees het verhaal →27 maart 1937De opening van De KuipEen vlag die per estafette van het oude terrein naar het nieuwe stadion werd gebracht, vijf saluutschoten, driehonderd leden in het rood-wit en een 5-2 tegen Beerschot: de dag waarop Rotterdam zijn stadion kreeg.Lees het verhaal →1923–1937Feijenoord en de atletiekFeijenoord was niet alleen een voetbalclub. Een paar decennia lang heette de vereniging officieel ‘voetbal- en athletiekvereeniging’, en ze leverde zelfs Nederlandse kampioenen af.Lees het verhaal →

Na de oorlog

1940–1945Feijenoord in de Tweede WereldoorlogEen bezet stadion, een landstitel op het veld van de buren, uitwijken naar Amsterdam en Nijmegen en ruim twee jaar zonder De Kuip: de oorlogsjaren van Feijenoord.Lees het verhaal →1961De eerste Europese avondenEen gestrand vliegtuig in Denemarken, een 8-2 tegen de Zweedse kampioen en een stad die stil viel toen Tottenham Hotspur kwam: het eerste seizoen van Feijenoord in de Europa Cup.Lees het verhaal →

Door de jaren heen

1908–hedenRood, wit en zwartRood met blauwe mouwen, geel-zwarte strepen en pas in 1912 het rood-wit: hoe Feijenoord aan zijn kleuren kwam, en waarom het in de jaren dertig zo vaak in het blauw speelde.Lees het verhaal →1930–hedenDe KuipEen tribune als balkon in een schouwburg, werklozen die op de ringen dansten, een stadion dat maandenlang dicht bleef, het licht van 1957 en tien Europese finales: het verhaal van Stadion Feijenoord.Lees het verhaal →1910–hedenDe Rotterdamse derby’sSparta was de oudste club van de stad, Excelsior de club uit Kralingen. Voor Feijenoord waren het de eerste grote tegenstanders, lang voordat Ajax de rivaal werd.Lees het verhaal →1910–hedenXerxes en DFCDe blauw-witten uit het Oude Noorden en de rood-witten uit Dordrecht: twee clubs die Feijenoord jarenlang het leven zuur maakten en die spelers als Coen Moulijn en Wim van Hanegem voortbrachten.Lees het verhaal →1937–hedenSfeer in De KuipVlaggen, spandoeken, mensen op het veld na een kampioenschap en vuurwerk in de vakken: een fotoverhaal over het publiek in De Kuip, door de jaren heen.Lees het verhaal →1909–hedenEerste kerenDe eerste wedstrijd, de eerste buitenlandse tegenstander, de eerste Europese avond: de mijlpalen van Feyenoord, rechtstreeks uit het archief.Lees het verhaal →1909–hedenPublieksrecordsWaar kwamen de meeste mensen op af? De best bezochte wedstrijden van Feyenoord, thuis en uit, per stadion en per decennium.Lees het verhaal →
BeeldarchiefFoto’s