Vuil, stenen en sinaasappelschillen

Een wedstrijd op Zuid

Op zondag 8 februari 1914 speelde Feijenoord op het Afrikaanderplein tegen Fortuna uit Vlaardingen. Beide clubs kwamen uit in de westelijke derde klasse, de afdeling waarin Feijenoord toen met clubs uit Rotterdam en omgeving speelde. In oktober was de wedstrijd in Vlaardingen op 0-0 geëindigd. Nu won Fortuna met 1-2. Meer dan die uitslag meldden de kranten de volgende dag niet.

Een ooggetuige uit Vlaardingen

Wat er na afloop gebeurde, weten we van één kant. Kees Rietveld, een onderwijzer en supporter van Fortuna, schreef er een stuk over in Ons Orgaan, vermoedelijk het clubblad van Fortuna. Uit zijn verslag werd in 2013 uitgebreid geciteerd op het blog Leven met Feyenoord. Het clubblad zelf is niet gedigitaliseerd; de citaten hieronder komen uit dat blog.

Rietveld begint al voor de wedstrijd. Een Feijenoord-supporter, ‘wiens neus uitwees, dat hij meer gebruikte dan passelijk is’, wist volgens hem precies hoe het zou aflopen: ‘Ziezo’, zei hij, ‘nauw zal je zien, hoe die dubbele haringkoppen in de pan gehakt worden, want winnen hier tegen Feyenoord, dat bestaat niet’. Haringkoppen was de bijnaam voor de inwoners van Vlaardingen, toen de grootste haringhaven van het land.

Het liep anders: Fortuna won. De spelers kleedden zich om in een café, zoals dat in die tijd gebruikelijk was. Daar sloeg de stemming om. ‘Dit kleedlokaal werd door een troep afgunstigen gebarricadeerd en terwijl de Fortunaspelers zich aan het verkleden waren, kon men niet nalaten van buiten de ramen op te schuiven en sinaasappelschillen en vuil naar binnen te gooien.’

De weg naar de boot

Na een halfuur in het café wilden de Vlaardingers naar huis. ‘Aldra bleek, dat deze aftocht nog niet mee zou vallen. Nauwelijks waren wij buitengekomen, of een zee van scheldwoorden was ons deel, maar dat hinderde ons niet. Het hinderde meer toen men met vuil en stenen ging gooien.’ Rietveld schrijft dat hij zijn clubgenoten opriep niets terug te doen, en dat dat hielp. De tocht eindigde bij de overzetboot over de Maas, ‘die voor ons een veilige haven was’.

Hoe betrouwbaar is het?

Het verslag is gekleurd. Rietveld schreef voor zijn eigen club, en noemt de Feijenoorders ‘afgunstigen’ en beschrijft zichzelf en zijn clubgenoten als ‘martelaren die gestenigd werden’. Of er gewonden vielen of politie aan te pas kwam, vertelt hij niet, en de kranten zwegen erover. Maar het beeld past bij de tijd. Rond 1914 stonden de toeschouwers bij de meeste clubs gewoon langs de lijn, zonder hekken of tribune, en de wedstrijden tussen clubs uit dezelfde regio waren beladen. Dat het er langs de lijn soms hard aan toe ging, is niet pas van later.

Ruim zestig jaar later werd Feijenoord in heel Europa bekend door het geweld rond de UEFA Cup-finale tegen Tottenham Hotspur in 1974. Daarover lees je meer in het hoofdstuk De eerste UEFA Cup. Over de wedstrijden tegen de andere clubs uit de stad gaat De Rotterdamse derby’s.