Hoofdstuk 11 · Tijdelijke opleving · 1983–1984

Het jaar van Cruijff

Door Ajax te oud bevonden, in Rotterdam eerst uitgefloten en een jaar later gevierd: het ene seizoen waarin Johan Cruijff Feyenoord naar de dubbel leidde.

Johan Cruijff in duel met Gert Kruys bij Feyenoord – FC Utrecht (3-0), de wedstrijd waarin Feyenoord officieus kampioen werd, 29 april 1984. Foto: Marcel Antonisse / Anefo, Nationaal Archief (CC0, via Wikimedia Commons)
Johan Cruijff in duel met Gert Kruys bij Feyenoord – FC Utrecht (3-0), de wedstrijd waarin Feyenoord officieus kampioen werd, 29 april 1984. Foto: Marcel Antonisse / Anefo, Nationaal Archief (CC0, via Wikimedia Commons)

In de zomer van 1983 kwam het tot een breuk tussen Johan Cruijff en Ajax. De club vond de 36-jarige te oud voor een nieuw contract. Cruijff voelde zich gekrenkt en wilde bewijzen dat hij nog altijd het verschil kon maken, en hij deed dat op de plek waar het Ajax het meest pijn zou doen: hij tekende bij Feyenoord. Daar zocht men na de titel van 1974 al jaren naar een nieuw kampioenschap.

Uitgefloten, en toch gewonnen

Bij een deel van de supporters viel de komst van een Ajacied slecht, en bij zijn eerste optredens kreeg hij een fluitconcert. Zijn debuut, op 21 augustus 1983 tegen FC Volendam, werd wel meteen met 4-1 gewonnen. Een maand later volgde een dieptepunt. In Amsterdam verloor Feyenoord op 18 september met 8-2 van Ajax, de zwaarste nederlaag in de Klassieker.

Daarna kantelde het. Trainer Thijs Libregts bouwde het elftal om Cruijff heen, met Ruud Gullit, André Hoekstra en de trefzekere Peter Houtman eromheen. Niet iedereen was daar blij mee: linksbuiten Pierre Vermeulen raakte zijn plaats kwijt aan Stanley Brard, die de spottende bijnaam ‘het linkerbeen van Cruijff’ kreeg. Maar het werkte. In februari 1984 nam Feyenoord revanche op Ajax: in de beker na een 2-2 in Amsterdam en een 2-1 na verlenging in De Kuip, en in de competitie met 4-1, met een doelpunt van Cruijff.

De dubbel

Cruijff speelde dat seizoen op één na alle competitiewedstrijden. Die ene wedstrijd zonder hem, bij FC Groningen, werd verloren; samen met de 8-2 in Amsterdam was dat de enige competitienederlaag van het seizoen. Op 29 april 1984 werd Feyenoord met 3-0 tegen FC Utrecht officieus kampioen, en drie dagen later volgde de beker: 1-0 in de finale tegen Fortuna Sittard. Het was de eerste dubbel van Feyenoord sinds 1969. In 44 officiële wedstrijden scoorde Cruijff dertien keer, en als 37-jarige werd hij voor de vijfde keer gekozen tot voetballer van het jaar.

Een rode kaart als afscheid

Verzoeken om nog een jaar door te gaan sloeg hij af. Op 13 mei 1984 speelde hij in De Kuip zijn laatste competitiewedstrijd, tegen PEC Zwolle (2-1), en scoorde hij nog één keer. Elf minuten voor tijd stuurde scheidsrechter Severein hem met een symbolische rode kaart van het veld, zodat hij het afscheid van het publiek alleen voor zich had. De jonge Mario Been verving hem. Zo werd een van de grootste Ajacieden aller tijden in één seizoen ook een Rotterdamse held.

Weet jij meer over dit onderwerp, of heb je een foto, knipsel of familieverhaal? Stuur een aanvulling of bekijk de open vragen.

Het grotere verhaal

Lees verder in de geschiedenis

BeeldarchiefFoto’s