Feyenoord – AFC Ajax

De supporters die zich op 17 mei 1980 in de
Kuip hadden verzameld voor de finale van de KNVB-beker beleefden een
primeur. Vier maal hadden Feyenoord en Ajax elkaar in de beker
getroffen. Beide clubs hadden twee keer gewonnen en alle vier de keren
had de winnaar uiteindelijk het toernooi ook weten te winnen.




Van een finale tussen de twee aartsrivalen was het echter nog nooit
gekomen. De belangstelling voor deze unieke editie van ?de klassieker?
was dan ook zeer groot, de wedstrijd was met 60.000 toeschouwers
volledig uitverkocht en werd live op televisie uitgezonden. In de
ereloge hadden Prins Claus, die de beker uit zou reiken, en de jonge
kroonprins Willem-Alexander plaats genomen. Of het een voetbalfeest zou
worden was nog maar zeer de vraag.



In de pers was het bedroevende niveau waarnaar het Nederlandse voetbal
was afgegleden in die dagen een regelmatig terugkerend onderwerp van
beschouwing. Het seizoen ?79/?80 werd unaniem beoordeeld als een
bijzonder matig voetbaljaar. Men leefde nadrukkelijk in het besef dat
de gouden jaren voorbij waren. Hoewel Oranje twee jaar eerder nog tot
de finale van het WK in Argentini? was doorgedrongen, werd het EK dat
die zomer in Itali? zou worden gehouden met weinig vertrouwen tegemoet
gezien.



Het team

Feyenoord had dat jaar onder leiding van de Tsjech Vaclav Jezek geen
potten kunnen breken in de competitie en was uiteindelijk vierde
ge?indigd. Dat was teleurstellend omdat men het jaar ervoor nog lange
tijd om de titel mee had kunnen strijden. Er gloorde wat hoop voor de
toekomst in de vorm van een aantal goede jonge spelers, maar het
ontbrak het team aan kwaliteit op het middenveld en in de aanval. Dat
Feyenoord in de loop van het seizoen Wim Jansen en Gerard van der Lem
had zien vertrekken hielp daarbij uiteraard niet. Feyenoord nam de kans
op een eerste trofee in 6 jaar uiterst serieus en was speciaal voor de
finale in trainingskamp gegaan. Het ging er fanatiek aan toe. Aanvaller
Jan Peters: ?Iedereen voelde dat het publiek iets van ons verwachtte.?



Feyenoord speelde onder Jezek in het 4-3-3 systeem. In het doel had de
jonge Joop Hiele (21) de concurrentiestrijd met de dat seizoen
aangetrokken Ton van Engelen definitief in zijn voordeel beslist. In de
verdediging speelden die avond van rechts naar links Ben Wijnstekers
(24), Michel van de Korput (23), de Deen Ivan Nielsen (23) en Stanley
Brard (21). Op het middenveld koos Jezek voor routinier Ren? Notten
(30), Andr? Stafleu (25) en Jan van Deinsen (26). Voorin speelden
behalve Peters (26) de snelle IJslander Petur Petursson (20) en de
benjamin van het team, Carlo de Leeuw (19).



De tegenstander

Ajax, getraind door Leo Beenhakker, ging in de Kuip op voor een dubbel.
Het beschikte met speler als S?ren Lerby, Frank Arnesen, Simon
Tahamata, Tscheu La Ling, Piet Schrijvers en Ruud Krol over een
behoorlijk team, maar net als Feyenoord was Ajax geen schim meer van de
ploeg die het in de eerste helft van de jaren zeventig was geweest.
Voor het tweede jaar op rij was het landskampioenschap gewonnen, maar
overtuigend was die titel niet veroverd. Met name tegen het eind van
het seizoen had de ploeg op haar laatste benen over het veld gezwalkt.



De Amsterdammers hadden op weg naar de finale afgerekend met Haarlem,
Vitesse, Roda JC en PSV. Feyenoord had Fortuna Sittard, FC Twente, PEC
Zwolle en stadsgenoot Sparta uitgeschakeld. Echt reden om de finale met
vertrouwen tegemoet te zien, kon Ajax niet hebben. Eerder dat seizoen
had het in de Kuip met 4-0 op de broek gekregen, toen een ontketend
Feyenoord de bezoekers uit Amsterdam alle hoeken van het veld had laten
zien. Hooguit kon men moed putten uit het feit dat de inmiddels
vertrokken Wim Jansen die dag de uitblinker was geweest aan de kant van
Feyenoord.



De wedstrijd

??n van de terugkerende klachten over de staat van het Nederlandse
voetbal betrof de toenemende neiging tot behoudend voetbal. Daar was in
de Kuip die avond echter geen sprake van. Met name Feyenoord ging
voortvarend van start. Al in de 3e minuut was spits Petursson dicht bij
de openingstreffer, maar Schrijvers bracht redding. In de 19e minuut
kreeg Petursson opnieuw een grote kans om de score te openen, ditmaal
met het hoofd. Hij kopte de bal echter naast. Even later viel de eerste
goal van de wedstrijd alsnog, maar aan de andere kant van het veld.
Terwijl Feyenoord even met 10 man speelde vanwege een
blessurebehandeling van Peters, zette Arnesen Ajax tegen de
verhoudingen in op voorsprong. De thuisclub was van
slag en toen Nielsen tot overmaat van ramp tien minuten later Ling net
binnen het zestienmetergebied onderuit haalde en scheidsrechter Charles
Corver een penalty toekende, leek de bekerfinale voorbij. Hiele wist de
slap genomen strafschop van Karel Bonsink echter met zijn voet te
keren. Zijn ploeggenoten putten moed uit de redding en gingen op zoek
naar de gelijkmaker. In de 36e minuut was Feyenoord voor de derde keer
dicht bij een treffer, ditmaal eindigde een inzet van Peters via het
lichaam van Schrijvers op de lat. Even later was het alsnog raak, toen
Wijnberg het shirtje van De Leeuw vasthield in het zestienmetergebied.
Corver dacht even na en kende toen een strafschop aan Feyenoord toe die
Petursson beheerst benutte.

Ook
in de tweede helft bleven beide ploegen op de aanval spelen en golfde
het spectaculaire en bij vlagen ook grimmige duel heen en weer.
Doelpunten bleven uit en gek was dat in zekere zin niet, want op het
middenveld hielden de ploegen elkaar redelijk in evenwicht. Notten en
Lerby smeten met hun krachten, maar geen van twee?n wist daarbij een
overwicht te cre?ren. Ook Stafleu en Arnesen en de lopers Van Deinsen
en Dick Schoenaker deden niet of nauwelijks voor elkaar onder. Toch
wist Feyenoord een overwicht te cre?ren.



Het was met name de verdediging van Feyenoord die het verschil maakte.
Tahamata was onzichtbaar tegen international Wijnstekers, die ook nog
eens regelmatig over zijn man heen ging. Op rechts was Bonsink al even
kansloos tegen de jonge Brard en in het centrum van de aanval moest
Ling het afleggen tegen die andere Feyenoord international, Van de
Korput. De Feyenoord aanvallers mochten op papier dan minder kwaliteit
hebben dan Tahamata en Ling, in praktijk ging het ze heel wat beter af.
De Leeuw speelde een ijzersterke partij. Zijn tegenstander, Piet
Wijnberg moest herhaaldelijk aan de noodrem trekken. Ook Petursson was
op dreef. Hij had na de winterstop met zijn vorm getobd, maar sinds hij
van positie was gewisseld met Peters en centraal voorin speelde, ging
het beter en beter. Peters moest het voornamelijk van zijn inzet hebben
en daaraan ontbrak het die avond niet.

In
de 71e minuut kwam Feyenoord dan eindelijk op voorsprong toen Carlo de
Leeuw scoorde uit een voorzet van Nielsen, die zich na het weggeven van
de penalty had ontpopt tot ??n van de beste mannen op het veld. Een
paar minuten later besliste Petursson de wedstrijd, toen Lerby te zacht
terugspeelde. Peters was er als de kippen bij om die blunder af te
straffen en bediende zijn IJslandse collega op maat.

Daarmee
was de buit binnen, want in de speeltijd die resteerde wist Ajax niets
meer aan de achterstand te doen. Na het laatste fluitsignaal
explodeerde de Kuip van vreugde, Feyenoord had zijn eerste prijs sinds
de dubbel van landskampioenschap en UEFA-Cup in 1974 gewonnen. Dat het
juist de aartsrivaal was die het onderspit had moeten delven, maakte
het feest uiteraard des te groter voor het Feyenoord legioen.

Een schitterende pot

Zo goed als iedereen was het er na afloop over eens dat de bekerfinale
van 1980 een spectaculaire wedstrijd was geweest. Wat aan de harde kant
hooguit, maar verder een staaltje reclame voor het Nederlandse voetbal.
Het was een partij die niet onder had gedaan voor Engelse cupmatches.
Bondscoach Jan Zwartkruis putte er moed uit: ?Wat ik de laatste tijd
heb moeten missen, dat was vandaag volop aanwezig. Ik heb karakter
gezien, goed voetbal en de bereidwilligheid om voor elkaar te werken.? Jezek was tevreden en
vond dat zijn team terecht had gewonnen: ?Feyenoord heeft veruit de
meeste kansen gekregen.? Beenhakker mijmerde nog wat na over wat er
gebeurt zou zijn als zijn ploeg de gemiste penalty zou hebben benut,
maar ontkende niet dat de winst van Feyenoord verdiend was. Ook bij hem
overheerste de tevredenheid over een mooie voetbalavond: ?Deze finale
heeft alles gebracht wat er van verwacht mocht worden. Het was voor
60.000 mensen een schitterende pot voetbal.?

Ook
scheidsrechter Corver had een schitterende wedstrijd gezien. ?Ze hadden
op de tribunes zelfs geen tijd om te vechten,? merkte hij na afloop
gekscherend op. De wedstrijd was in dat opzicht inderdaad relatief
rustig verlopen, maar later op de avond zou het toch nog tot
ongeregeldheden komen in de omgeving van de Coolsingel. Enkele
honderden Feyenoord-fans koelden hun woede over het uitblijven van een
huldiging op het bordes van het Stadhuis op winkelruiten en vernielden
daarna bij het Centraal Station nog een aantal bussen. Uiteindelijk
zouden er elf arrestaties worden verricht wegens geweldpleging en
vernielingen. Tot de wapens die rond de wedstrijd in beslag werden
genomen behoorden stiletto?s, kettingen en boksbeugels.