Over de club
Het ontstaan van Heerenveen dateert uit 1920. In het
beginjaar werd onder de vlag van 'Athleta' gevoetbald. Tijdens het
seizoen 1921-1922 werd de naam gewijzigd in 'Spartaan'. Dit was van
korte duur. In oktober 1922 kreeg de club bericht van de NVB, de
Nederlandse Voetbal Bond, dat in plaats van 'Spartaan' de vereniging
als v.v. Heerenveen in de boeken stond vermeld. Over het hoe en waarom
is nooit duidelijkheid ontstaan. Waarschijnlijk bestond er al een
vereniging met dezelfde naam. In Heerenveen werd de naamswijziging
zonder tegensputteren geaccepteerd. v.v. Heerenveen was een feit.
De twintiger jaren
Tijdens
het seizoen 1922-1923 werd er voor het eerst in competitieverband
gevoetbald. Het debuutjaar werd meteen opgeluisterd met promotie van de
afdeling FVB naar de derde klas NVB. Heerenveen had de smaak kennelijk
te pakken, want een seizoen later stoomden de Friezen door naar de
tweede klas NVB. Ook in de tweede klas blies Heerenveen zijn partij
goed mee. Na het eerste succesvolle lustrum volgde een mindere periode.
Gedurende een reeks van jaren wist Heerenveen niet of nauwelijks te
imponeren. De club eindigde twee maal als laatste, in het seizoen
1927-1928 behaalde Heerenveen slechts ??n(!) punt, maar ontsnapte, mede
dankzij organisatorische wanorde bij de voetbalbond, op miraculeuze
wijze aan degradatie.
Nieuwe Accommodatie
In
1928 kreeg de vereniging de beschikking over een nieuwe accommodatie
aan de J.H. Kruisstraat, de locatie waar Heerenveen tot 1993 haar
wedstrijden zou spelen. Heerenveen speelde op een prachtig sportpark
met tribune en kleedboxen. Het nieuwe onderkomen inspireerde de
voetballers tot grotere daden. Heerenveen wist zich langzamerhand uit
de onderste regionen op te werken en streed in het seizoen 1931-1932
weer mee om de titel, die helaas voor de Heerenveners door Sneek in de
wacht werd gesleept. Heerenveen was echter weer een tegenstander om
serieus rekening mee te houden en dat zou een aantal jaren zo blijven.
Promotie eerste klas
Heerenveen
dong een aantal seizoenen mee naar het kampioenschap, maar slaagde er
pas in het seizoen 1935-1936 in de titel in de wacht te slepen. De
eerste klas werd niet bereikt, want in de promotiecompetitie bleek het
Asser Achilles een maatje te groot voor de Friezen. Heerenveen had de
smaak echter te pakken en werd een jaar later opnieuw kampioen. In de
promotiecompetitie moest Heerenveen het opnemen tegen WVV uit
Winschoten en het Leeuwarder Friesland. Het werd een spannende
aangelegenheid die uiteindelijk met nipt verschil in Heerenveens
voordeel werd beslecht. Heerenveen, met toen al Abe Lenstra in de
gelederen, dwong voor het eerst in haar bestaan promotie naar het
hoogste vaderlandse voetbalniveau af.
Grote doorbraak
Het
debuut in de eerste klas verliep moeizaam. Heerenveen had het zwaar
tegen gerenommeerde tegenstanders als Be Quick en GVAV en wist zich met
moeite te handhaven. De daaropvolgende jaren ging het beter. Heerenveen
groeide uit tot een degelijke middenmoter en langzamerhand bloeide er
iets moois in It Friese Haagje. Uitgerekend tijdens de donkere
bezettingsjaren wist Heerenveen de grote sportieve doorbraak te
forceren. Heerenveen werd drie maal op rij noordelijk kampioen en mocht
meestrijden om het Nederlands kampioenschap. De noordelijke suprematie
was geen garantie voor landelijk succes, want in de strijd om de
Nederlandse titel wisten de Friezen geen potten te breken.
De grote kampioensploeg
De
drie noordelijke titels waren een voorbode voor een uiterst succesvolle
sportieve periode. Na de oorlog was Heerenveen sterker dan ooit. De
hegemonie was, hoewel Heerenveen meerdere goede voetballers in de
gelederen had, vooral te danken aan de aanwezigheid van Abe Lenstra, de beste voetballer die ooit het pompebl?dentricot van Heerenveen om zijn schouders
droeg.
Abe
Lenstra was de alleskunner die na de bevrijding de grote kampioensploeg
van Heerenveen zes maal op rij naar de noordelijke titel leidde.
Ondanks de aanwezigheid van Abe slaagde Heerenveen er nooit in het
landelijk kampioenschap te veroveren. De ploeg vormde een rechtstreekse
bedreiging voor de voetbalgrootmachten uit andere districten, maar wist
nimmer de kroon op het werk te zetten.
Beeld Abe Lenstra
Einde van een tijdperk
Begin
vijftiger jaren kwam er een eind aan de hegemonie van Heerenveen. De
club moest zich tevreden stellen met een bescheidener rol in de eerste
klasse. In 1954 deed het betaalde voetbal zijn intrede in Nederland. De
invoering van het profvoetbal leidde ook in Heerenveen tot heftige
discussies en luidde uiteindelijk het vertrek van Abe Lenstra (in 1955)
naar Sportclub Enschede in. Heerenveen kwam in de tweede divisie
terecht waarin het een aantal seizoenen anoniem meehobbelde. Toch
werden de jaren vijftig besloten met een mooi succes. Met jong en
aanstormend talent als Henk Weide, Piet Schaap en Henk Hainja werd in
het seizoen 1959-1960 de titel veroverd. In de daaropvolgende
promotiewedstrijden wist Heerenveen ten koste van het Limburger Roda
Sport een plaats in de eerste divisie af te dwingen.
Magere jaren zestig
De
jaren zestig waren mager voor Heerenveen. De club leidde het bestaan
van een grauwe middenmoter en tot overmaat van ramp leidden
reorganisaties van de KNVB ertoe dat Heerenveen zonder sportieve
degradatie weer in de tweede divisie terecht kwam. Niet alleen binnen
de lijnen was het behelpen, ook daarbuiten. Als gevolg van de mindere
prestaties bleef het publiek weg, waren er weinig inkomsten en geen
geld voor versterkingen. Armoe was troef en met met het spookbeeld van
sanering op de achtergrond hing het voortbestaan van betaald voetbal in
Heerenveen meerdere malen aan een zijden draadje.
Aktie'67 zorgt voor redding
Juist
toen de nood het hoogst was, in 1967, zette de plaatselijke bevolking
zich massaal in voor het langzaam wegkwijnende Heerenveen. Dankzij de
spontane hulp, uitmondend in Aktie '67, werd op alle mogelijke manieren
geld ingezameld om betaald voetbal in Heerenveen in stand te houden. De
hulp kwam op het juiste moment, want uitgerekend in de periode dat de
kleinere clubs, waartoe ook Heerenveen behoorde, door de bond uit het
betaalde voetbal werden gestoten, kregen de Friezen de wind in de
zeilen. Net als in de jaren vijftig sloot Heerenveen het decennium af
met een kampioenschap, waardoor de club in 1970 promoveerde naar de
eerste divisie.
Degelijke middenmotor
Heerenveen
was in de jaren zeventig een degelijke middenmoter. In de seizoenen
'71/'72 en '73/'74 waren de Friezen zelfs in de race voor promotie naar
de eredivisie, maar de derde plaats die in beide seizoenen behaald
werd, was niet toereikend voor een plaatsje in de hoogste vaderlandse
divisie. Financieel ging niet goed. In 1974 moest alle hens aan dek om
een faillissement te voorkomen. Om het voortbestaan van de hele club
niet op het spel te zetten, werd in 1977 het betaald en amateurvoetbal
gesplitst. De profs gingen, in een stichting, verder onder de naam sc
Heerenveen.
Succes in de na-competitie
Het
was trainer Henk van Brussel die sc Heerenveen in de jaren tachtig weer
op de voetbalkaart zette. Henk van Brussel hield van een simpele
aanpak. Hard werken en aanvallen was zijn motto. Het Heerenveen-publiek
genoot, want als de pompebl?denformatie in eigen stadion aantrad,
gebeurde er altijd wat. De no-nonsense aanpak van Van Brussel
rendeerde, want in de seizoenen 1980-1981 en 1981-1982 drong Heerenveen
door tot de na-competitie. Beide keren liep de club promotie echter net
mis.
Riemer van der Velde brengt ommekeer
sc
Heerenveen mocht dan onder Van Brussel redelijk presteren en gemiddeld
behoorlijk veel publiek trekken, financieel gezien stond het water de
club tot aan de lippen. In 1983 bedroeg het tekort ruim anderhalf
miljoen gulden. Er moest dringend wat gebeuren. De Bakkeveenster
zakenman Riemer van der Velde werd gepolst voor het voorzittersschap.
De
sportliefhebber nam de uitdaging aan en onder zijn bezielende leiding
werden de schulden in voortvarend tempo gesaneerd. Het was Riemer van
der Velde die in 1985 Foppe de Haan naar Heerenveen haalde, de man die
na een moeilijke beginperiode tot een uiterst belangrijke en
succesvolle trainer voor de club zou uitgroeien.
Professionalisering
Onder
aanvoering van Riemer van der Velde werd de professionalisering in ijl
tempo in gang gezet. De sponsorgroep groeide en dat resulteerde in 1987
tot de oprichting van de OSSH (Ondernemers Soci?teit Sportclub
Heerenveen). Op het veld werd de hand van de nieuwe meester niet meteen
zichtbaar. Heerenveen presteerde matig en Riemer van der Velde besloot
om Foppe de Haan op de achtergrond verder te laten werken aan het
technisch beleid van de club. De nieuwe trainer Ted Immers, haalde in
het seizoen 1988-1989 de na-competitie, maar het was NEC dat
uiteindelijk promoveerde.
Eindelijk promotie
sc
Heerenveen wilde meer en in het seizoen 1989-1990 wist de club zich
opnieuw voor de na-competitie te plaatsen. Deze kende een grillig en
onvoorstelbaar verloop. sc Heerenveen verloor de eerste beide
wedstrijden, maar zegevierde in de resterende twee duels. Omdat Go
Ahead Eagles zich tegen NAC vergaloppeerde, moest sc Heerenveen met
Emmen uitvechten wie naar de eredivisie zou promoveren. De uitwedstrijd
ging met 1-0 verloren, maar thuis werd met 2-0 gewonnen en zo was het
trainer Fritz Korbach, als opvolger van de in de loop van het seizoen
ontslagen Ab Gritter, die sc Heerenveen als eerste Friese club naar de
eredivisie loodste.
Vreugde van korte duur
De
promotie kwam als een donderslag bij heldere hemel en sc Heerenveen was
(nog) niet klaar voor het avontuur op het hoogste niveau. Tijdens de
winterstop bungelde de club troosteloos onderaan de ranglijst. Dat was
reden voor het bestuur om versterkingen te halen. Rene van der Gijp,
Rodion Camataru en Sjaak Storm werden gekocht, maar ook zij konden het
tij niet keren. Uiteindelijk kwamen de Friezen ??n doelpuntje tekort om
degradatie te ontlopen. sc Heerenveen wilde het verloren gegane terrein
zo snel mogelijk herwinnen en hield de selectie voor het seizoen
1991-1992 op peil. Echter, het onvoorstelbare gebeurde. sc Heerenveen
eindigde als derde, maar de club met de duurste huishouding van de
eerste divisie greep naast alle prijzen.
Promotie en bekerfinale
Bij
aanvang van het seizoen 1992-1993 waren de verwachtingen hooggespannen.
De start was redelijk, maar Fritz Korbach was niet meer in staat de
spelersgroep te motiveren. In oktober 1992, na de thuisnederlaag tegen
Zwolle, werd Korbach ontslagen. Foppe de Haan werd zijn opvolger en
hoewel de eerste twee wedstrijden onder zijn leiding niet geweldig
verliepen, slaagde hij erin de ommekeer te bewerkstelligen. Heerenveen
telde weer mee en wist de vierde periode in de wacht te slepen. Het
goede voetbal werd bovendien beloond met een plaats in de bekerfinale.
De finale tegen Ajax ging verloren, maar de na-competitie werd gewonnen
en zo keerde sc Heerenveen in het seizoen 1993-1994 terug in de
ere-divisie.
Opmerkelijke groei
De
terugkeer op het hoogste niveau, in augustus 1993, werd gevierd met de
ingebruikname van het nieuwe Abe Lenstra Stadion aan de Huismanstraat.
Het nieuwe onderkomen had een magische aantrekkingskracht op publiek en
sponsors, want sc Heerenveen maakte zowel binnen als buiten de lijnen
een opmerkelijke groei door. De afgelopen vijf seizoenen leverde ieder
thuisduel een uitverkocht stadion op. Voor seizoenkaarten bestaat in de
zomer van 2000 een gigantische wachtlijst. Maar liefst zesduizend
mensen staan te trappelen van ongeduld om tot de grote
Heerenveen-familie toe te mogen treden. Ook het aantal sponsors is
spectaculair gestegen. Anno 2003 heeft de zakenclub van sc Heerenveen,
de OSSH, bijna 800 leden en is daarmee uitgegroeid tot de grootste
zakenclub van het Nederlandse betaalde voetbal.
Vaste waarde
Dankzij
de immer groeiende commerci?le achterban is de begroting de afgelopen
jaren fors gestegen van 9 miljoen in het seizoen 1994-1995 naar 34
miljoen in het seizoen 2000-2001. sc Heerenveen is de laatste jaren
uitgegroeid tot een vaste waarde op het hoogste niveau. De Friese club
speelt herkenbaar, verzorgd en aanvallend voetbal en is mede door het
voorbeeldige gedrag van de trouwe supportersschare mateloos populair in
alle windstreken van Nederland. Zo werd Heerenveen in 1992 en 1997
uitgeroepen tot Club van het jaar. Dat laatste komt mede door de
uitstekende sportieve prestaties. De Friezen strijden jaarlijks mee om
de plaatsen die recht geven op Europees voetbal en hebben in de
bekerstrijd een reputatie als ware cupfighter opgebouwd.
De
aansprekende resultaten zijn voor een groot deel terug te voeren op het
uitstekende werk van trainer Foppe de Haan. Het vakmanschap van Foppe
de Haan is inmiddels onomstreden en leverde hem in in 1997 de titel
Trainer van het Jaar op. De Akkrumer heeft de afgelopen jaren bewezen
dat hij in nauwe samenwerking met zijn assistenten in staat is om niet
alleen een elftal, maar ook spelers indvidueel naar een hoger niveau te
tillen. Dankzij de uitgekiende trainingsaanpak van De Haan c.s., een
goed opleiding- en scoutingsapparaat en een nuchtere ondernemingsgeest,
is sc Heerenveen anno 2003 uitgegroeid tot een serieuze bedreiging voor
de traditionele top drie van de Nederlandse voetbalcompetitie. De
tweede plaats tijdens het seizoen 1999-2000 van en de bijbehorende
rechtstreekse kwalificatie voor de prestigieuze Champions League was
het onomstotelijke bewijs.